Boburiylarning “Farmoni oliy”lariga bosiladigan muhrlar tarixi

Tarixiy manbalarda qayd etilishicha, Boburiylar davrida podshoh buyruqlari maxsus farmonlarda qayd etilib, “Farmoni oliy” deb atalgan. Farmonlarlarga qo'yiladigan muhrlar 5 xil bo'lib, turli maqsadlarda foydalanilar edi. Ulardan birinchisi amir va beklarga hamda arkoni davlatga unvonlar berish, lavozimlarga tayinlash, mukofotlash haqidagi hujjatlarga qo'yilgan. Ikkinchisi esa xorijiy davlatlar rahbarlariga yozilgan xatlar va boshqa diplomatik hujjatlarga qo'yilgan. Uchinchi muhr adliya ishlari borasidagi hujjatlarga bosilgan bo'lsa, to'rtinchisi saroy ma`muriyati bo'limlariga tegishli hujjatlarga va oxirgisi unchalik muhim bo'lmagan hujjatlarga qo'yilgan ekan.

Shu o'rinda aytish kerak-ki, yana bir o'ta maxfiy sanalgan muhr ham bo'lib, u uzuk muhr deyilgan. U eng ishonchli shaxslarda saqlangan. Ayrim shohlarning bu muhri ularning suyukli malikasida bo'lgan. O'ta muhim farmonlar matnining oxirida mana shu muhr bosilgan ekan.

Manbalarda zikr etilishicha, Boburiylar davrida har hafta juma namozidan so'ng (ayrim manbalarda esa chorshanba kuni deyilgan) podshoh adliya ishlari bilan shug'ullanib, xalq bilan muloqot qilar, ya`ni shikoyat va arzlarni eshitgan ekan. Bu marosimda jabrlanuvchilar saroy dorug'asi hamrohligida podshoh oldida o'z arzini bayon qilish imkoniyatiga ega bo'lar, ularning shikoyatini podshoh ko'rib chiqib, odilona hukm chiqarar ekan.

Mashhur Hind tarixnavisi Shri Ram Sharmaning yozishicha, “Boburiylar Hindistonga fotih sifatida kelgan bo'lsalar ham, ular qo'l ostidagi mahalliy hindlarning hurmatini qozona olganlar va ularga ma`qul bo'lgan an`ana va udumlarni yo'lga qo'ydilar. Har kuni ertalab podshohning  “Jarohai darshon” marosimida fuqaro oldida ko'rinish berishi (salomga chiqishi), arzdorlarning podshoh qabuliga shikoyat bilan kira olish imkoniyatiga ega bo'lishi, ma`muriy idoralar rahbarlari bajarishi lozim bo'lgan vazifalarning aniq va ravshan belgilab berilishi, mansabdor shaxsning o'z vazifasini qay darajada halol bajarayotganini ommaviy tarzda nazorat qilib turilishi, hokimi mutlaq bo'lmish podshohning mamlakatni boshqarishdagi adolatli ishlaridir, deb qarash kerak”.


Комментарии (0) | Добавить: 25.03.2018
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
Поиск MP3 и Клипы

«Новости»

Kunduzgi uyqu hayot uchun xavfli deb topildi
Nonushtaga banan? Yo‘q, bu xavfli
Oiladagi janjalda uka halok bo'ldi
Ekologik falokatda faqat Rossiya manfaat olishi mumkinligi ma`lum bo'ldi
Tramp Xitoyni “talon-tarojlik”da aybladi
Pxenyandagi parad ko'p yillar davomida ilk marta ballistik raketalar namoyishisiz o'tdi
Olimlar uyqusizlik sabab semirish ehtimoli yuqori ekanligini aniqlashdi
O‘zbekistonda Facebook bilan bog‘liq muammolar fonida mobil VPN ommaviyligi keskin oshdi
Bosh vazir o'rinbosari: «Ayollarga nisbatan zo'ravonlikka chek qo'yaylik!»
Ilonlar qurg'oqchilikdan keyin kamroq, yog'ingarchilikdan keyin ko'proq chaqishi aniqlandi
2019 yilda O'zbekistonda ko'pkari bo'yicha ilk jahon chempionati o'tkaziladi
Mi 8 Pro xalqaro bozorga chiqyapti – u Xiaomi’ning yangi flagmanimi?
Ikki daqiqada uyquga ketish mumkin. Amerikalik harbiylar usuli
“Ular me’yordan chiqishgan”. Olimjon Xudoynazarov “Dizayn” jamoasining tarqalgan audiolariga munosabat bildirdi (video)
Jurnalistlar Trampni sovuq urush uslubida masxara qildi
Saloh Misr terma jamoasi o'yinida 2 gol urib, 2 golga pas berdi va 2 penaltini urolmadi
Rustam Sa’diyev “Baron 2” filmining suratga olish ishlari qaysi davlatlarda bo‘lib o‘tishini ma’lum qildi
«Telegram»ning «klon»i paydo bo‘ldi
Alisher Usmonov tug‘ilgan kunini taniqli oligarxlar bilan Toshkentda nishonlamoqchi
Majburiy mehnatga jalb qilinganlar uchun ishonch telefonlari ishga tushirilmoqda
O'zbekistonda 10 sentabrdan 9 raqamli raqamlash tizimiga o'tiladi
Salbiy kayfiyatda uyg'onish – o'ta xavfli
Shahram G'iyosov navbatdagi raqibini ma`lum qildi. Bu uning faoliyatidagi eng kuchli raqib
Tramp Apple’ga ishlab chiqarishini AQShga qaytarishni tavsiya qildi
Ayrim mahsulotlarni birga iste`mol qilib bo'lmaydi. Shu to'g'rimi?
15 sentabr “Avtomobilsiz kun” aksiyasiga start beriladi
Makgregor UFC chempioni bo'lgan qizga ruhiy jarohat yetkazdi
Pasport yo'qolganda nima qilish kerak
Qanday xodimlarga dastlabki sinov belgilanmaydi?
Facebook ishlamayaptimi: unda sizga VPN yordam beradi