“Internet alifbosi” — bu savodsizlik ibtidosimi?

Бугунги кунда “Twitter”, “Fasebook”, “Telegram”, “Однокласники”, “Viber”, “Line” каби ижтимоий тармоқлар биз ёшларнинг севимли дўстимизга айланиб улгурди.
 
Бундай дастурлар тезкор ва қулайлиги сабабли улар “истеъмолчилари”нинг сони кундан кунга ортиб бормоқда.
 
Таҳлиллар шуни кўрсатадики, интернет орқали кунига 200 млрд дан ортиқ хат (жумла, хабар) жўнатилади.
 
Йил бўйи тахминан трлн мактуб ўз эгасига узатилади. Аммо бу тезкорлик ва енгилик кўплаб саводхонлик билан боғлиқ муаммоларни келтириб чиқармоқда.
 
Айрим ижтимоий саҳифалардаги ёзишмалар матнига эътибор берсак, ундаги ўзига хос қисқартиришлардан ҳайратланмасликнинг имкони йўқ.
 
Масалан, “Ассалому алейкум” саломлашиш сўзлари (Аа), “Ва алайкум ассалом” жумласи эса (вал.а) “нима гаплар” (нма гапла), телефон қилинг, (тел қ/нг), нега (не), тарзида ўзгартирилади.
 
Нутқимизда энг кўп қўлланиладиган сўзларнинг бу тарзда қисқартирилиши тўғрими?
 
Гулмира Шукурова, ўқитувчи:
– Дўстларим билан интернет тармоқлари орқали гаплашганимда сўзларни тўлиқ ва тушинарли ёзишга ҳаракат қиламан.
 
Баъзан, улар “ҳамма сўзларни тўлиқ ёзишингиз шарт эмас, ўзингизни чарчатиб нима қиласан?” дейишади. Улар сўзни қисқартириб ёзишларидан нечоғлиқ қийналишимни сезишмайдилар ҳатто. Бошқалар ҳам мен каби азият чекишмасин деб тўлиқ ва аниқ ёзишга ҳаракат қиламан.
 
Ўз фикрлари билан ўртоқлашган ўқитувчи каби ижтимоий тармоқдаги “мулоқотда” сўзларни тўлиқ, тиниш белгиларини тўғри қўйиб ёзадиган кишилар жуда кам.
 
Ахир фан-техника шиддат билан ривожланаётган бир пайтда билимларимизни янада ошириш ўрнига саводсиз бўлиб қолиш — ҳақиқий фожиа! Фақат бизгина эмас, бошқа хорижий давлатлардаги интернет фойдаланувчилари ҳам сўзларни қисқартириб ёзишар экан.
 
Инглиз, рус, француз, немис тилидаги қисқартирувлар тил ўрганувчиларда турли хил қийинчиликларни келтириб чиқаради.
 
Улар қисқартириб ёзилган сўзларни, ёхуд ибораларни ўрганишади. Унинг тўлиқ варианти эса ўрганилмай қолаверади. Бирор бир илмий адабиёт ёки бадиий асар ўқиганларида сўзларнинг тўлиқ вариантини билмасликларидан турли муаммоларга дуч келишади.
 
 “Интернет алифбоси”да ҳис ҳаяжонни ифодалаш учун тиниш белгиларидан ҳам “унумли” фойдаланилади. Жумладан, “?” белгиси (“нималар билан бандсан?”), “!” (“кайфиятларинг қалай?”, “)))” бу белги (хуш кайфиятни), “(((” эса (хафалик) ни ифодалайди.
 
Бу кетишда сўзлар ҳарфлар билан эмас, балки тиниш белгилару турли хил смайликлар билан ёзилса, ажаб эмас.
 
Бу белгилар ростдан ҳам ўзлари ифодалаётган ҳис туйғуларга яқинми? Ачинарлиси, турли шеърлар, афoризмлар, ҳикматли сўзлар ҳам қисқартирилмоқда. Бундай сўзларни бузиш, унинг чуқур маъносига путур етказиш билан баробардир.
 
Масалан, Мақсуд Шайхзода қаламига мансуб қуйидаги мисраларда буни яққол кўришимиз мумкин.
 
D6stlar yaxwilikni avaylab asran,
Salom degan s6zni salmog’in oqlan.
6lganda yuz soat yig’laganidan,
Uni tirigida 1 soat y6qlan.
 
Фан-техника мўжизалараридан бири бўлмиш интернет кишиларга минглаб имкониятлар эшигини очди.
 
Дунёнинг бир бурчагида содир бўлган воқеа ҳодисаларни, унинг нариги бурчагидан бемалол билиш мумкин. Бироқ, бу каби енгилликлар кишини хафсаласиз, беъэтибор қилиб қўймаслиги керак.
 
Муҳими, интернетдан фойдаланиш маданиятига амал қилиш лозим. Шунда у инсон учун энг яқин дўстлардан бирига айланади.
 
Дарвоқе, аввалги мақоламизда интернет провайдерлар хизматидаги айрим муаммолар ҳақида сўз юритган эдик. 


Комментарии (2) | Добавить: 12.11.2017
2. Shaxboz_95 (12.11.2017 19:50)
bu dolzarb muammo
1. Shaxboz_95 (12.11.2017 19:49)
bu dolzarb muammo
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
Поиск MP3 и Клипы

«Новости»

Kunduzgi uyqu hayot uchun xavfli deb topildi
Nonushtaga banan? Yo‘q, bu xavfli
Oiladagi janjalda uka halok bo'ldi
Ekologik falokatda faqat Rossiya manfaat olishi mumkinligi ma`lum bo'ldi
Tramp Xitoyni “talon-tarojlik”da aybladi
Pxenyandagi parad ko'p yillar davomida ilk marta ballistik raketalar namoyishisiz o'tdi
Olimlar uyqusizlik sabab semirish ehtimoli yuqori ekanligini aniqlashdi
O‘zbekistonda Facebook bilan bog‘liq muammolar fonida mobil VPN ommaviyligi keskin oshdi
Bosh vazir o'rinbosari: «Ayollarga nisbatan zo'ravonlikka chek qo'yaylik!»
Ilonlar qurg'oqchilikdan keyin kamroq, yog'ingarchilikdan keyin ko'proq chaqishi aniqlandi
2019 yilda O'zbekistonda ko'pkari bo'yicha ilk jahon chempionati o'tkaziladi
Mi 8 Pro xalqaro bozorga chiqyapti – u Xiaomi’ning yangi flagmanimi?
Ikki daqiqada uyquga ketish mumkin. Amerikalik harbiylar usuli
“Ular me’yordan chiqishgan”. Olimjon Xudoynazarov “Dizayn” jamoasining tarqalgan audiolariga munosabat bildirdi (video)
Jurnalistlar Trampni sovuq urush uslubida masxara qildi
Saloh Misr terma jamoasi o'yinida 2 gol urib, 2 golga pas berdi va 2 penaltini urolmadi
Rustam Sa’diyev “Baron 2” filmining suratga olish ishlari qaysi davlatlarda bo‘lib o‘tishini ma’lum qildi
«Telegram»ning «klon»i paydo bo‘ldi
Alisher Usmonov tug‘ilgan kunini taniqli oligarxlar bilan Toshkentda nishonlamoqchi
Majburiy mehnatga jalb qilinganlar uchun ishonch telefonlari ishga tushirilmoqda
O'zbekistonda 10 sentabrdan 9 raqamli raqamlash tizimiga o'tiladi
Salbiy kayfiyatda uyg'onish – o'ta xavfli
Shahram G'iyosov navbatdagi raqibini ma`lum qildi. Bu uning faoliyatidagi eng kuchli raqib
Tramp Apple’ga ishlab chiqarishini AQShga qaytarishni tavsiya qildi
Ayrim mahsulotlarni birga iste`mol qilib bo'lmaydi. Shu to'g'rimi?
15 sentabr “Avtomobilsiz kun” aksiyasiga start beriladi
Makgregor UFC chempioni bo'lgan qizga ruhiy jarohat yetkazdi
Pasport yo'qolganda nima qilish kerak
Qanday xodimlarga dastlabki sinov belgilanmaydi?
Facebook ishlamayaptimi: unda sizga VPN yordam beradi