“Internet alifbosi” — bu savodsizlik ibtidosimi?

Бугунги кунда “Twitter”, “Fasebook”, “Telegram”, “Однокласники”, “Viber”, “Line” каби ижтимоий тармоқлар биз ёшларнинг севимли дўстимизга айланиб улгурди.
 
Бундай дастурлар тезкор ва қулайлиги сабабли улар “истеъмолчилари”нинг сони кундан кунга ортиб бормоқда.
 
Таҳлиллар шуни кўрсатадики, интернет орқали кунига 200 млрд дан ортиқ хат (жумла, хабар) жўнатилади.
 
Йил бўйи тахминан трлн мактуб ўз эгасига узатилади. Аммо бу тезкорлик ва енгилик кўплаб саводхонлик билан боғлиқ муаммоларни келтириб чиқармоқда.
 
Айрим ижтимоий саҳифалардаги ёзишмалар матнига эътибор берсак, ундаги ўзига хос қисқартиришлардан ҳайратланмасликнинг имкони йўқ.
 
Масалан, “Ассалому алейкум” саломлашиш сўзлари (Аа), “Ва алайкум ассалом” жумласи эса (вал.а) “нима гаплар” (нма гапла), телефон қилинг, (тел қ/нг), нега (не), тарзида ўзгартирилади.
 
Нутқимизда энг кўп қўлланиладиган сўзларнинг бу тарзда қисқартирилиши тўғрими?
 
Гулмира Шукурова, ўқитувчи:
– Дўстларим билан интернет тармоқлари орқали гаплашганимда сўзларни тўлиқ ва тушинарли ёзишга ҳаракат қиламан.
 
Баъзан, улар “ҳамма сўзларни тўлиқ ёзишингиз шарт эмас, ўзингизни чарчатиб нима қиласан?” дейишади. Улар сўзни қисқартириб ёзишларидан нечоғлиқ қийналишимни сезишмайдилар ҳатто. Бошқалар ҳам мен каби азият чекишмасин деб тўлиқ ва аниқ ёзишга ҳаракат қиламан.
 
Ўз фикрлари билан ўртоқлашган ўқитувчи каби ижтимоий тармоқдаги “мулоқотда” сўзларни тўлиқ, тиниш белгиларини тўғри қўйиб ёзадиган кишилар жуда кам.
 
Ахир фан-техника шиддат билан ривожланаётган бир пайтда билимларимизни янада ошириш ўрнига саводсиз бўлиб қолиш — ҳақиқий фожиа! Фақат бизгина эмас, бошқа хорижий давлатлардаги интернет фойдаланувчилари ҳам сўзларни қисқартириб ёзишар экан.
 
Инглиз, рус, француз, немис тилидаги қисқартирувлар тил ўрганувчиларда турли хил қийинчиликларни келтириб чиқаради.
 
Улар қисқартириб ёзилган сўзларни, ёхуд ибораларни ўрганишади. Унинг тўлиқ варианти эса ўрганилмай қолаверади. Бирор бир илмий адабиёт ёки бадиий асар ўқиганларида сўзларнинг тўлиқ вариантини билмасликларидан турли муаммоларга дуч келишади.
 
 “Интернет алифбоси”да ҳис ҳаяжонни ифодалаш учун тиниш белгиларидан ҳам “унумли” фойдаланилади. Жумладан, “?” белгиси (“нималар билан бандсан?”), “!” (“кайфиятларинг қалай?”, “)))” бу белги (хуш кайфиятни), “(((” эса (хафалик) ни ифодалайди.
 
Бу кетишда сўзлар ҳарфлар билан эмас, балки тиниш белгилару турли хил смайликлар билан ёзилса, ажаб эмас.
 
Бу белгилар ростдан ҳам ўзлари ифодалаётган ҳис туйғуларга яқинми? Ачинарлиси, турли шеърлар, афoризмлар, ҳикматли сўзлар ҳам қисқартирилмоқда. Бундай сўзларни бузиш, унинг чуқур маъносига путур етказиш билан баробардир.
 
Масалан, Мақсуд Шайхзода қаламига мансуб қуйидаги мисраларда буни яққол кўришимиз мумкин.
 
D6stlar yaxwilikni avaylab asran,
Salom degan s6zni salmog’in oqlan.
6lganda yuz soat yig’laganidan,
Uni tirigida 1 soat y6qlan.
 
Фан-техника мўжизалараридан бири бўлмиш интернет кишиларга минглаб имкониятлар эшигини очди.
 
Дунёнинг бир бурчагида содир бўлган воқеа ҳодисаларни, унинг нариги бурчагидан бемалол билиш мумкин. Бироқ, бу каби енгилликлар кишини хафсаласиз, беъэтибор қилиб қўймаслиги керак.
 
Муҳими, интернетдан фойдаланиш маданиятига амал қилиш лозим. Шунда у инсон учун энг яқин дўстлардан бирига айланади.
 
Дарвоқе, аввалги мақоламизда интернет провайдерлар хизматидаги айрим муаммолар ҳақида сўз юритган эдик. 


Комментарии (2) | Добавить: 12.11.2017
2. Shaxboz_95 (12.11.2017 19:50)
bu dolzarb muammo
1. Shaxboz_95 (12.11.2017 19:49)
bu dolzarb muammo
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
MP3 va KLIP Izlash

«Новости»

Samsung, Apple va Huawei: kim o‘z smartfonlariga eng ko‘p ustama narx qo‘yadi?
Odam boshini ko‘chirib o‘tkazgan jarrohni yolg‘on gapirganlikda ayblashdi
Och qoringa qahva ichishning zararlari aniqlandi
«O'zbekenergo» AJ qish mavsumida aholiga energiya yetkazib berishni qanday rejalashtirmoqda?
Anhor bo‘yi va Chilonzorda daraxtlar yoppasiga kesib tashlanmoqda
Xitoyda “mo'`jizaviy qurol” namoyish qilindi
Shavkat Mirziyoyev Koreyada kutib olindi
O'zbekistonda mudofaaga oid yangi davlat qo'mitasi tashkil etildi
Toshkentda dam olish kunlari qor yog'ishi mumkin
Rossiya aholisi kamaymoqda: hamma umid muhojirlardan
Eng ko'p haq oluvchi ayol qo'shiqchi ma`lum qilindi
Putin Asad bilan uchrashdi
Toshkentdan chiqish yo'llari to'silgan: Xavfli shaxs qidirilmoqda
Suhbat. Filippindagi o'zbekistonlik menejyerning muvaffaqiyat siri
Muvaffaqiyatli rahbarlar ish kunini qanday o'tkazishadi?
Jyeyms Bond rolini yangi filmda kim ijro etishi ma`lum bo'ldi
Xalqaro Jinoyat Sudi Amerika razvedkasining Afg'onistondagi qora qilmishlarini fosh etadi
1 dekabrdan ish haqi, pensiyalar, stipendiyalar va nafaqalar miqdori oshadi
Facebook YouTube’ni «sindirmoqchi»
Paxtaga chiqmagani uchun ishdan haydalgan xodimlar ishga tiklandi
Rossiya O'zbekistonga neft yetkazib berishni boshladi
AQSh olimlari idish yuvish umrni uzaytirishini isbotlashdi?
Umrni uzaytirishning oddiy usuli aniqlandi
Qon guruhi havoning ifloslanishi tufayli infarkt kelib chiqish xavfiga ta’sir ko‘rsatadi
Elektr ta’minoti korxonasi vakilini onlayn ariza yordamida chaqirish imkoniyati yaratildi
«Real» Zidanga o'rinbosar qidirishni boshladi
Atamboyev endi nima qilishini aytdi
Qirolicha Yelizaveta II va shahzoda Filipp platina to'yini nishonlamoqda
Markaziy Osiyodagi eng qadimiy yozuv Qoraqalpog'istondan topilgan
Ravshan Ermatov JCh-2018 ishlashi mumkin bo'lgan hakamlar ro'yxatiga kiritildi