“Internet alifbosi” — bu savodsizlik ibtidosimi?

Бугунги кунда “Twitter”, “Fasebook”, “Telegram”, “Однокласники”, “Viber”, “Line” каби ижтимоий тармоқлар биз ёшларнинг севимли дўстимизга айланиб улгурди.
 
Бундай дастурлар тезкор ва қулайлиги сабабли улар “истеъмолчилари”нинг сони кундан кунга ортиб бормоқда.
 
Таҳлиллар шуни кўрсатадики, интернет орқали кунига 200 млрд дан ортиқ хат (жумла, хабар) жўнатилади.
 
Йил бўйи тахминан трлн мактуб ўз эгасига узатилади. Аммо бу тезкорлик ва енгилик кўплаб саводхонлик билан боғлиқ муаммоларни келтириб чиқармоқда.
 
Айрим ижтимоий саҳифалардаги ёзишмалар матнига эътибор берсак, ундаги ўзига хос қисқартиришлардан ҳайратланмасликнинг имкони йўқ.
 
Масалан, “Ассалому алейкум” саломлашиш сўзлари (Аа), “Ва алайкум ассалом” жумласи эса (вал.а) “нима гаплар” (нма гапла), телефон қилинг, (тел қ/нг), нега (не), тарзида ўзгартирилади.
 
Нутқимизда энг кўп қўлланиладиган сўзларнинг бу тарзда қисқартирилиши тўғрими?
 
Гулмира Шукурова, ўқитувчи:
– Дўстларим билан интернет тармоқлари орқали гаплашганимда сўзларни тўлиқ ва тушинарли ёзишга ҳаракат қиламан.
 
Баъзан, улар “ҳамма сўзларни тўлиқ ёзишингиз шарт эмас, ўзингизни чарчатиб нима қиласан?” дейишади. Улар сўзни қисқартириб ёзишларидан нечоғлиқ қийналишимни сезишмайдилар ҳатто. Бошқалар ҳам мен каби азият чекишмасин деб тўлиқ ва аниқ ёзишга ҳаракат қиламан.
 
Ўз фикрлари билан ўртоқлашган ўқитувчи каби ижтимоий тармоқдаги “мулоқотда” сўзларни тўлиқ, тиниш белгиларини тўғри қўйиб ёзадиган кишилар жуда кам.
 
Ахир фан-техника шиддат билан ривожланаётган бир пайтда билимларимизни янада ошириш ўрнига саводсиз бўлиб қолиш — ҳақиқий фожиа! Фақат бизгина эмас, бошқа хорижий давлатлардаги интернет фойдаланувчилари ҳам сўзларни қисқартириб ёзишар экан.
 
Инглиз, рус, француз, немис тилидаги қисқартирувлар тил ўрганувчиларда турли хил қийинчиликларни келтириб чиқаради.
 
Улар қисқартириб ёзилган сўзларни, ёхуд ибораларни ўрганишади. Унинг тўлиқ варианти эса ўрганилмай қолаверади. Бирор бир илмий адабиёт ёки бадиий асар ўқиганларида сўзларнинг тўлиқ вариантини билмасликларидан турли муаммоларга дуч келишади.
 
 “Интернет алифбоси”да ҳис ҳаяжонни ифодалаш учун тиниш белгиларидан ҳам “унумли” фойдаланилади. Жумладан, “?” белгиси (“нималар билан бандсан?”), “!” (“кайфиятларинг қалай?”, “)))” бу белги (хуш кайфиятни), “(((” эса (хафалик) ни ифодалайди.
 
Бу кетишда сўзлар ҳарфлар билан эмас, балки тиниш белгилару турли хил смайликлар билан ёзилса, ажаб эмас.
 
Бу белгилар ростдан ҳам ўзлари ифодалаётган ҳис туйғуларга яқинми? Ачинарлиси, турли шеърлар, афoризмлар, ҳикматли сўзлар ҳам қисқартирилмоқда. Бундай сўзларни бузиш, унинг чуқур маъносига путур етказиш билан баробардир.
 
Масалан, Мақсуд Шайхзода қаламига мансуб қуйидаги мисраларда буни яққол кўришимиз мумкин.
 
D6stlar yaxwilikni avaylab asran,
Salom degan s6zni salmog’in oqlan.
6lganda yuz soat yig’laganidan,
Uni tirigida 1 soat y6qlan.
 
Фан-техника мўжизалараридан бири бўлмиш интернет кишиларга минглаб имкониятлар эшигини очди.
 
Дунёнинг бир бурчагида содир бўлган воқеа ҳодисаларни, унинг нариги бурчагидан бемалол билиш мумкин. Бироқ, бу каби енгилликлар кишини хафсаласиз, беъэтибор қилиб қўймаслиги керак.
 
Муҳими, интернетдан фойдаланиш маданиятига амал қилиш лозим. Шунда у инсон учун энг яқин дўстлардан бирига айланади.
 
Дарвоқе, аввалги мақоламизда интернет провайдерлар хизматидаги айрим муаммолар ҳақида сўз юритган эдик. 


Комментарии (2) | Добавить: 12.11.2017
2. Shaxboz_95 (12.11.2017 19:50)
bu dolzarb muammo
1. Shaxboz_95 (12.11.2017 19:49)
bu dolzarb muammo
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
MP3 va KLIP Izlash

«Новости»

Chilim va elektron sigaretlarni qonun yo'li bilan taqiqlash vaqti yetmadimikan?
«Kerak bo'lsa stolbani ham olib borib qamardi». Prezident yana MXXning kirdikorlari haqida gapirdi
Messi yana bir ko'rsatkich bo'yicha «Real» futbolchisi rekordini yangiladi
Tramp «ruslar bilan band bo'lgan» FQBni jiddiy aybladi
Kim Chen Inning rafiqasi haqidagi ma’lumotlar
Япониялик аёл фарзандини видео ўйинлардан ҳимоя қилиш йўлини ўйлаб топди
“Ичкарида”ги Селал — Четин Текиндор
Umid Ahmadjonov: “Futbolchi o'z ustida ishlashi shart, aks holda unga litsenziya berilmaydi”
Moskvada 2021-yilgacha 50 ta yangi metro bekati ochiladi
“O‘zbekneftegaz” va Jizzakh Petroleum Ai-95 narxini o‘zgartirdi
O‘zbekistonda 8000 dan ziyod giyohvand bemor ro‘yxatda turadi
AQShda boshpanasizlar sovuqda qanday jon saqlaydilar?
Adliya organlarining moddiy-texnika bazasi yanada mustahkamlanadi
1 martdan boshlang'ich sinflarni 5 kunlik o'qishga o'tkazish rejalashtirilmoqda
Davron Kabulov "Million"ning yangi a'zosini tanishtirdi
“Sevgi iztirobi” efirdan olib tashlandi
Shavkat Mirziyoev Kogondagi harbiy qismda sharoitlarni ko'zdan kechirdi
«Chimyon» hududida ko'chki xavfi e`lon qilindi
Roman Abramovich Telegram'ga 300 mln dollar sarmoya kiritdi
Shavkat Mirziyoyev Buxoro shahridagi Yoshlar markaziga bordi
MIB plastik kartochkadan pul yechib olishi uchun sud qarori kerakmi?
«Mafiya davlati» - Saakashvili
Rossiyada «YouTube»ning ishlamasligiga birgina belgi sababchi bo‘lmoqda
Shavkat Mirziyoyev: Buxoroda 90 ming ish o‘rni yaratiladi
Coca-Cola’ning daromadi 5 marta tushib ketdi
Buxoroda baliqchilikni rivojlantirishga 100 milliard so‘m ajratiladi
MIBga qarzdorlarning plastik kartochkasidan pul yechib olish huquqi berildi
Avtomobillar oldi-sotdi shartnomasini tasdiqlaganlik uchun notarial to‘lov arzonlashdi
Prezident Buxoroga tashrifini maqbara ziyoratidan boshladi
Bitkoin narxining 300 dollargacha tushishi mumkinligi taxmin qilinmoqda