loading...

 

Orol dengizining ayanchli taqdiri

Nationalgeographic.kz jurnali O'zbekiston va Qozog'iston chegarasidagi Orol dengizi “sohillari”da joylashgan aholi punktlarining turmush tarziga doir maqolasini chop etdi

Barchaga yaxshi ma'lumki, bir paytlar mavj urgan Orol dengizi so'nggi o'n yilliklarda bir necha marotaba qisqarib ketdi. U qurib bormoqda. U “o'lmoqda”. Ayrim mahalliy aholi vakillari suvning chekinishi va dengizning achinarli holatini "oxirzamon" alomati ham deyishadi. Aslida, mintaqada hayot kechirish haqiqatdan ham murakkab. 

Endilikda, qachonlardir ushbu yerlarda dengiz bo'lganini, uning tabiatiga xos hayvonlar haqida Orol o'lkashunoslik muzeyidagi vositalar orqali xabar topish mumkin. 

Ko'p yillar mobaynida Sirdaryo va Amudaryo suvlari dengizga quyilgan, uning suvlari esa faqatgina bug'lanish bilangina kamayishi mumkin edi. Shu bilan dengiz suvining me'yori, muvozanati saqlangan. 

Bugungi kunda, ahyon-ahyonda tuz kengliklarida paydo bo'lib qoladigan kema qoldiqlari, qachonlardir bu yerlarda ulkan dengiz bo'lganiga jonsiz guvoh sifatida qaqqayib turibdi. 

Qachonlardir bu mintaqa orqali Ipak yo'li ham o'tgan. Daryolar suvi bilan to'lgan Orol dengizi Xitoy karvonlari o'tuvchi qishloqlarga hayot baxsh etgan. 

Avvallari, bu yerlarda nafaqat qozoq va o'zbeklar, balki tojiklar va boshqa millat vakillari ham tinch-totuv, osuda hayot kechirganlar. Ular chorvachilik, savdo, baliqchilik va hunarmandchilik bilan shug'ullanib kelishgan. 

Olimlarning ta'kidlaricha, dengiz suv sathi ayrim yillar va davrlarda vaqti-vaqti bilan kamayib, ortga chekinib turgan. Biroq, sovet davrida vaziyat tubdan o'zgardi. O'zbekistonni yirik paxta dalasiga aylantirish qarori ko'p o'tmay o'zining salbiy jihatlarini namoyon eta boshladi. Katta hududlarga ekilgan paxta dalalarini sug'orish maqsadida yirik kanallar qazildi, Amudaryo va Sirdaryo suvlari ularni to'ldirdi. Bu ulkan yutuq deya baholandi. Afsuski, yil sayin dengizga quyilayotgan suv hajmi kamayib borib, asrning eng katta ekologik fojeasiga olib keldi. 

1987 yili Orol dengizi suv sathining keskin kamayishi tufayli, u ikkita yirik suv havzasiga bo'lindi. Uning shimoliy qismi Qozog'istonga, janubiy qismi O'zbekistonga qarashli edi. 

Mintaqadagi ekologik vaziyatning tangligi sabab, onkologik kasalliklar soni ham ko'payib borayapti. Mahalliy aholi orasida nafas olish yo'llari kasalliklari bilan xastalanish hollari ko'paygan. Sil kasalligi ham jiddiy muammo tug'dirmoqda. 

Orol dengizi, 1977 yil. Fazodan ko'rinish.

Orol dengizi, 1987 yil. Fazodan ko'rinish.

Orol dengizi, 1998 yil. Fazodan ko'rinish.

Orol dengizi, 2006 yil. Fazodan ko'rinish. 

Orol dengizi, 2010 yil. Fazodan ko'rinish.


Комментарии (1) | Добавить: 27.07.2016
1. AVAZBEK(romantic) (27.07.2016 12:27)
Orol muammosi-Olam muammosi!
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
MP3 va KLIP Izlash

«Новости»

Timati Moskvada futbol klubi tashkil etmoqchi
Messi FIFAga xat yozib uzr so'radi
Sharof Muqimov aktrisa Setora Alimjonovaga uylandi?
Samsung Galaxy S8 va S8 Plus rasman namoyish etildi
Dubayda havoda muallaq turuvchi birinchi minorani qurishmoqchi
Rio—2016 ning qahramon bokschilari Astana Arlans bilan ringga chiqib, ertasigayoq Bangkokka jo‘nab ketadi
Messi hakam bilan bog'liq mojaroga izoh berdi
Amazon egasi eng boy odamlar ro'yxatining 2-pog'onasiga ko'tarilib oldi
Xitoyda ikki ming metr balandlikda modalar namoyishi bo‘lib o‘tdi
“Lukoyl” Rossiyadagi ayrim AYoQShlarini yopmoqda, Toshkentdagilarning taqdiri hozircha noma'lum
Google Chrome uchun eng foydali kengaytmalar
O‘zbekistonda birinchi marta Rossiya kinosi haftaligi o‘tkaziladi
Aktrisa Nargiza Salmonovani deb uning muxlislaridan biri xotini bilan ajrashdi
MTS O'zbekistondagi sho'`ba korxonasini 1 dollarga sotdi
Yadro quroli butunlay taqiqlanadimi?
Endilikda bankda hisobvaraq ochish uchun ta`sis hujjatlari talab etilmaydi
Dubayda hukumat idoralari ishiga sun`iy idrok joriy etiladi
Dushanbeda O'zbekiston mahsulotlari namoyish etiladi
Prezident Navoiy issiqlik elektr stansiyasini kengaytirish loyihasi bilan tanishdi
Samvel Babayan terma jamoaga yana bir yangi futbolchini taklif qildi
Qarishga qarshi preparat muvaffaqiyatli sinovdan o'tkazildi
Oddiy va mazali ichimlik bo'g'inlaringizga yangi hayot bag'ishlaydi
Erkaklardagi ortiqcha vaznning yashirin sabablari
Maktablarda o'quv yili uzaydi, ta`tillar muddatlari o'zgardi
O‘zbekiston GM Uzbekistan avtomobillari narxlarini oshirmaydi
Shohrux reperning o‘n yillik tanaffusdan keyingi ilk konsertidan fotoreportaj
Ekspertlar Xitoyning C919 birinchi yo‘lovchi samolyoti parvozga tayyorligini tasdiqladi
Shavkat Mirziyoyev yangi Chevrolet Malibu avtomobilida shahar aylandi
Londonda navbatdagi fojia: haydovchi odamlarni bosib ketdi
Kamchatkadagi vulqon 200 yildan keyin uyg'ondi