loading...

 

Orol dengizining ayanchli taqdiri

Nationalgeographic.kz jurnali O'zbekiston va Qozog'iston chegarasidagi Orol dengizi “sohillari”da joylashgan aholi punktlarining turmush tarziga doir maqolasini chop etdi

Barchaga yaxshi ma'lumki, bir paytlar mavj urgan Orol dengizi so'nggi o'n yilliklarda bir necha marotaba qisqarib ketdi. U qurib bormoqda. U “o'lmoqda”. Ayrim mahalliy aholi vakillari suvning chekinishi va dengizning achinarli holatini "oxirzamon" alomati ham deyishadi. Aslida, mintaqada hayot kechirish haqiqatdan ham murakkab. 

Endilikda, qachonlardir ushbu yerlarda dengiz bo'lganini, uning tabiatiga xos hayvonlar haqida Orol o'lkashunoslik muzeyidagi vositalar orqali xabar topish mumkin. 

Ko'p yillar mobaynida Sirdaryo va Amudaryo suvlari dengizga quyilgan, uning suvlari esa faqatgina bug'lanish bilangina kamayishi mumkin edi. Shu bilan dengiz suvining me'yori, muvozanati saqlangan. 

Bugungi kunda, ahyon-ahyonda tuz kengliklarida paydo bo'lib qoladigan kema qoldiqlari, qachonlardir bu yerlarda ulkan dengiz bo'lganiga jonsiz guvoh sifatida qaqqayib turibdi. 

Qachonlardir bu mintaqa orqali Ipak yo'li ham o'tgan. Daryolar suvi bilan to'lgan Orol dengizi Xitoy karvonlari o'tuvchi qishloqlarga hayot baxsh etgan. 

Avvallari, bu yerlarda nafaqat qozoq va o'zbeklar, balki tojiklar va boshqa millat vakillari ham tinch-totuv, osuda hayot kechirganlar. Ular chorvachilik, savdo, baliqchilik va hunarmandchilik bilan shug'ullanib kelishgan. 

Olimlarning ta'kidlaricha, dengiz suv sathi ayrim yillar va davrlarda vaqti-vaqti bilan kamayib, ortga chekinib turgan. Biroq, sovet davrida vaziyat tubdan o'zgardi. O'zbekistonni yirik paxta dalasiga aylantirish qarori ko'p o'tmay o'zining salbiy jihatlarini namoyon eta boshladi. Katta hududlarga ekilgan paxta dalalarini sug'orish maqsadida yirik kanallar qazildi, Amudaryo va Sirdaryo suvlari ularni to'ldirdi. Bu ulkan yutuq deya baholandi. Afsuski, yil sayin dengizga quyilayotgan suv hajmi kamayib borib, asrning eng katta ekologik fojeasiga olib keldi. 

1987 yili Orol dengizi suv sathining keskin kamayishi tufayli, u ikkita yirik suv havzasiga bo'lindi. Uning shimoliy qismi Qozog'istonga, janubiy qismi O'zbekistonga qarashli edi. 

Mintaqadagi ekologik vaziyatning tangligi sabab, onkologik kasalliklar soni ham ko'payib borayapti. Mahalliy aholi orasida nafas olish yo'llari kasalliklari bilan xastalanish hollari ko'paygan. Sil kasalligi ham jiddiy muammo tug'dirmoqda. 

Orol dengizi, 1977 yil. Fazodan ko'rinish.

Orol dengizi, 1987 yil. Fazodan ko'rinish.

Orol dengizi, 1998 yil. Fazodan ko'rinish.

Orol dengizi, 2006 yil. Fazodan ko'rinish. 

Orol dengizi, 2010 yil. Fazodan ko'rinish.


Комментарии (1) | Добавить: 27.07.2016

1. AVAZBEK(romantic) (27.07.2016 12:27)
Orol muammosi-Olam muammosi!
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
MP3 va KLIP Izlash
loading...

«Новости»

Ramzan Qodirovning shaxsiy qo‘riqchisi otib ketildi
O‘zbekiston aholisi soni 32 mln kishidan oshdi
YouTube’da pul to‘lash orqali translyatsiyalarga izohlarni biriktirish imkoniyati paydo bo‘ldi
Android yaratuvchisi Endi Rubin bu yil modulli smartfon chiqarishi mumkin
Erkakning yotoqxonadagi muammolari: sabab va choralar
O'zbekiston turoperatorlariga valyuta qabul qilishga ruxsat berildi
GM Uzbekistan Rossiyada 1,8 mingdan ortiq Ravon avtomobillarini sotdi
Jerar Pike Shakira tufayli “Barselona”ni tark etishi mumkin
Lolaning bo'lajak turmush o'rtog'i Rassiyada yashaydi
Avtomobilsozlik sanoatida ishlab chiqarish hajmi keyingi uch yilda 2,8 barobar kamaygan
2016 yilda tibbiyot xodimlariga nisbatan 174 ta jinoyat ishi qo'zg'atilgan
Qirg'izistonda 17 yanvar motam kuni deb e`lon qilinadigan bo'ldi
O'zbekistonda chiroq va gaz masalasiga javobgar amaldor prezidentdan qattiq gap eshitdi
Shavkat Mirziyoyev «O'zneftmahsulot» raisini majlis jarayonida ishdan bo'shatdi
Yaponiyada joriy qish mavsumidagi eng kuchli qor tufayli 7 kishi halok bo‘ldi
Shahram G'iyosovdan intervyu: Shavkat Mirziyoyev bizga har safar jangdan keyin qo'ng'iroq qilardi
Islom Karimov haykali qayerga o'rnatilishi ma`lum bo'ldi
Xitoyda dunyodagi eng kuchli lazer ixtiro qilindi
Uzoq tanaffuzdan keyin Mango guruhi yangi qo'shiq yozdi
AQSh tarixidagi eng yirik moliyaviy piramida asoschisi qamoqxonada qaynoq shokolad savdosini qo‘lga oldi
Eronning “Istiqlol” klubi bilan shartnoma tuzgan Server Jeparov 1,5 yil ichida 500 ming dollar maosh oladigan bo‘ldi
Sardor Rahimxon 7 yillik tanaffusdan so'ng davlat tadbirida chiqish qildi
Dunyoning eng mazali taomlari: sayohat vaqtida nimalarni tatib ko‘rish kerak?
Hakam futbolchini sevgi izhori uchun jazoladi