Uylantirsam, qutulamanmi?

Maqolani yozishdan avval yoshi ulug` onalarimizdan fikr so`radim: bebosh, sho`x, dangasa va mas`uliyatsiz, til topishib bo`lmaydigan, oila yumushlariga qayishmaydigan, oila qurish yoshiga etib qolgan o`g`illarni tarbiyalash uchun nima qilish kerak? Buvijonlarning hammasi bir-biridan bexabar tarzda «uylantirish kerak!» degan javobni aytishdi. Deylik, ana shu javob – echim, biroq unga etkazuvchi yo`llarni yaxshilab taftish qilib chiqmasak bo`lmaydi. Chunki mushtariylarimiz shu mavzuga bog`liq ko`p savollar yo`llashgan. Savollarning ko`payganiga sabab bunday vaziyatlarda echimni «uylantirish»da ko`rishmayapti chog`i...

«Yolg`iz onaman, o`g`lim esa mas`uliyatsiz»

Lola, 41 yosh: — Uch o`g`il va bir qizim bor. Turmush o`rtog`im 14 yil avval olamdan o`tgan. Farzandlarimni katta qilgunimcha, ko`p qiynaldim, hozir ham muammolardan xoli emasman. O`zim hamshiraman, ishimni juda yaxshi ko`rganman, tinim bilmay ishlayman. Shuning uchunmi, uyga borganda bolalarim bilan gaplashish, ularga vaqt ajratishga holim qolmaydi. Ham erkak, ham ayol bo`lib yashayotganim uchun ham ro`zg`or tashvishlari meni «eb qo`yayapti». Bolalarimga ko`p jahl qilib, ko`nglini og`ritib qo`yganimni sezaman. Ayniqsa, to`ng`ich o`g`lim bilan ko`p tortishamiz. Yoshi yigirmada. Bolalarimning boshi bo`lgani uchunmi, otasining vafotidan keyin unga ko`p erkinlik berib, ishyoqmas qilib qo`yganman. Negadir hech bir ishga bo`yin yor bergisi kelmaydi, juda ko`p yolg`on gapirib meni aldaydi. «Menga ishonmaysiz, siz bilan gaplashishdan foyda yo`q», deb xafa bo`ladi. Men esa «ishonchingni yo`qotgansan» deb avval qilgan xatolarini aytaman. Ba`zan «Shu uyingizdan ketsam, qutulamanmi?» deb jahl qiladi. Qanday qilib ko`nglini topsam ekan, ukalariga o`rnak bo`lishi, menga yordamchi bo`lib yoniga kirishim uchun nima qilsam ekan-a? Ko`pchilik «O`g`lingizni uylantiring, shunda ro`zg`orni o`ylaydigan bo`ladi», deb maslahat beradi. Mening esa boshim qotgan, hali o`zi menga suyanib yashasa, ro`zg`or tuzib, bola-chaqa boqa oladimi?

Mulohaza

O`tgan yillarni ortga qaytarib bo`lmaganidek, tarbiyadagi kemtiklarni kech tuzatish juda qiyin ish. Siz yomon tarbiya bergansiz deyishga hech haqqimiz yo`q, ammo bir narsani tasavvur qila olamiz: siz o`g`lingizga undan nimalar kutayotganingizni avval boshdan aytmay turib, bugun dabdurustdan ko`p narsani talab qilayapsiz. Qachonlardir sizga u «Oyi, etigim eskirgan, olib berguningizgacha o`qishga bormayman, uyalaman» desa, o`rnidan turib maktabga ketishi uchun uni ruhlantiradigan gaplar topib berish o`rniga ichingizdagi xijolat va aybdorlik hissi bilan «Nima qilay, hammasiga etkazolmayotgan bo`lsam, bormasang borma!» deb bolaga oson echimlarni topib bergansiz ehtimol. Onaning orzulari qachon amalga oshadi? Agar uni ona tilga chiqarib, bolalari oldida baralla ayta olsa, ularning qulog`iga yoshligidan «Sen kasb-hunarli bo`lasan, ukalaringga bosh bo`lib yonimda turasan, birgalikda bunday ishlar qilamiz, mana bunday uyda yashaymiz, mana bunaqa mashina haydaymiz», desa va buning uchun birgalikda harakat qilsa! Odam qachon orzulariga etadi? Faqat ikkita ezgu yo`l bor, xolos: ilm-hunar o`rganish va mehnat. Bolangiz qaysi birini tanladi, aniqrog`i qaysi yo`lni tanlashiga yordamlashdingiz? Ba`zilar «Bolamni o`qitishga imkoniyat bo`lmadi», deb farzandining dangasaligini xaspo`shlamoqchi bo`ladi. Odamlar bor, bir suruv qo`y boqib turib, bo`sh vaqtida kitob o`qib o`qishga kiradi. Harakati, tirishqoqligi bilan ota-onasining yordamisiz ish topadi, birin-ketin orzulariga etadi. Yoki yana shunday mehnatkash insonlar bor, har kechasi 50 kilogramm undan xamir qorib, tongda xamirdan non uzib, pishirib, bozorga chiqaradi. Bolangizni yolg`ondan ham, dangasalikdan ham qutqaradigan narsa, bu — bizningcha, oila qurish emas, hunar o`rganish, ishlash. Yigit kishi mehnati orqali uch-to`rt so`m topsa, rag`batlanadi, oilaning biror koriga yarayotganidan xursand bo`ladi. Ana keyin oila qursa yarashadi, oilasining ham qadriga etadi va xotini oldida boshi xam bo`lib, qaynotasidan keladigan yordamga qarab o`tirmaydi. Takasaltang bolani, ayniqsa, endigina 20 yoshli o`g`ilni uylantirib, hammaga jabr qilmang. Bolangiz kun bo`yi uyda o`tiradimi yo ko`cha izg`iydimi? Uni bo`sh vaqtini foydali ish bilan yo`qotish kerak. 20 yosh — kim uchundir etuklik, mustaqillik yoshi, kimgadir esa hali bolalik.

Siz unga osmondan tushgandek «Ishlab, uyga 2 kilo go`sht olib kel», deb baqirmasdan, ish topishiga, biror ustaga shogird tushishiga amaliy yordam ko`rsatsangiz, natija, albatta, ijobiy bo`ladi. Agar bolangiz nihoyatda qiziqqon bo`lsa, umuman sizni inkor qilaversa, oilangiz yaqinlaridan, yoki, eng yaxshisi, malakali psixologdan yordam so`rasangiz ham maqsadga muvofiq.

«Nabiram juvonga ilakishgan»

Marg`uba aya, 60 yosh: — Ko`rsangiz ko`zingiz quvnaydigan, suhbatlashsangiz dilingiz yayraydigan bir nabiram bor. Qizimning uzoq kutgan bosh farzandi bo`lgani uchun ham uni boshqacha suyaman. Nabiram universitetni tamomlab, bankka ishga kirdi. Qizim bilan kelin qidira boshladik. Uchrashgan qizining kamchiligini topaverib, ko`ngli hech biriga ilimay, bizni rosa xunob qildi. Keyin surishtirib bilsak, ishxonasida bir boshi ochiq, ajrashgan ayol (eri bilan bir yil yashab, uyiga qaytib kelgan) bilan «ha-ha, hi-hi» bo`lib yurganmish. Oldimga chaqirib, nabiramga rosa nasihat qildim: «Bolajonim, bu savdoni qo`y, hamma seni mayna qiladi, o`rtoqlaring ko`zingni ochirmaydi, o`tmishi bor ayol bilan baxtli bo`lolmaysan», degan gaplar bilan boyagi ayoldan ko`nglini sovitishga urindim. Nabiram esa «Buvi, o`sha qiz yaxshi, borib bir ko`ring, yoqtirib qolasiz», deyaverdi. Nasihatlarimdan natija bo`lmagach, juvonni ishxonasidan chaqirib suhbatlashdim. Yoqimtoygina, uyatchangina, turmushidan ro`shnolik ko`rmagan qiz ekan. «Sizni tushundim, xavotir olmang, uylantiravering, boshqa ishxonaga ketaman», dedi boyaqish. Oz vaqt o`tmay, ishxonasini ham o`zgartirdi. Biroq har qancha unga jonim achimasin, to`ng`ich nabiramga turmush qurgan qizni olib bergimiz yo`q! Nabiram esa «Boshqasiga uylanmayman» deb turib olgan. Ota-onasi bolamga yon bergandek, meni esa ko`p savollar o`ylantirayapti...

Mulohaza

Har bir ota-ona farzandi oila qurayotganda ohorli, yangi hayot boshlashini istaydi. Bunga ota-onalar har jihatdan haqli, biroq ming afsuski, tanlov birinchi navbatda yoshlarning qo`lida. Yoshlar esa doim ham kattalarning istaklari bilan hisoblashishmaydi. Bolangiz bilan orzu-havaslar haqida yangi turmushning shirinligi va afzalligi, juftlarning bir-biri bilan o`zaro teng bo`lishining ahamiyati haqida ham ko`p gaplashganingizga aminmiz. Lekin bolangiz bu gaplarga ko`nmayapti. Siz esa bu juftlikni qabul qilmaysiz, chunki jamiyatimizda noodatiy holat. Bunday noteng nikohda (bo`z yigit va juvon to`yi) sanab berish mumkin bo`lgan ko`p salbiy jihatlar bor, biroq yaxshi tomonlari ham etarlicha. Masalan, birinchi turmushi buzilgan qiz ikkinchisida ehtiyotkor bo`ladi. Gapini o`ylab gapirib, ishini o`ylab bajarish ehtimoli katta. Ozmi-ko`pmi hayotiy tajribasi bilan turmushning mushtlariga chidash kerakligini tushunadi. Ko`p hollarda qizning ota-onasi ham sabrli bo`ladi va bolasining bu safar tinib-tinchib ketishi uchun harakat qiladi, qizini tarbiyalashga urinadi. Keling, nabirangizni keskin rad qilib, uni majburlab biror qizga uylantirish oldidan o`sha qizni taniganlar bilan suhbatlashib ko`ring. Balki u orzuingizdagi kelinga o`xshab ketar. Qo`ni-qo`shnilar, hamkasblari qizga qanday ta`rif berayapti, axir hamma ajrashgan kelinlar yomon bo`lavermasligi mumkin, qolaversa, ota-onasi uylanmagan yigitga qizini berishga nima derkan? Ba`zan bu holat tabiiy ravishda o`z echimini topishi mumkin. Ota-onasi «Yo`q, tengi tengi bilan bo`lsin» desa, gap tamom-vassalom. O`sha juvonni olib bersangiz ham, bermasangiz ham, nabirangizning tuyg`ularini ustidan kulmay, puxtalik bilan vaziyatga yakun yasashingizga to`g`ri keladi. Hozircha muammo chuqurlashmagan ko`rinadi, biroq boshqa qizga uylantirsangiz, keyinroq muammo ildiz otib ketmasligiga kim kafil bo`ladi, yigitcha o`z xayolida «holatni to`g`rilab olib», so`ng orzularingizni va yana bir qizning hayotini barbod qilsa-chi? Demak, bolangizning tarbiyasi, dunyoqarashi, mulohazalari, xarakterini yaxshi bilasiz, shunga monand ish tuting. Shunisi aniqki, mabodo siz tomondan bu «noteng nikoh»ga ijobiy javob bo`lib qolgudek bo`lsa, nabirangizning ham odamlarning gap-so`zi, o`rtoqlarining istehzoli qarashlariga javobi tayin bo`lishi shart. Albatta, siz hayotiy tajribangizdan kelib chiqib, bolangiz biroz vaqt o`tgach, bu qilgan tanlovidan afsuslanib, so`ng buni ayolning yuziga solishidan, oilasi buzilishidan qo`rqasiz.

Shular haqida ham har ikki yosh bilan ochiq gaplashib olishingizga to`g`ri keladi.

Aziza QURBONOVA


Комментарии (0) | Добавить: 27.01.2017
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
MP3 va KLIP Izlash

«Новости»

Smartfonlar sinovi: Mikroto'lqinli pechdan qaysi smartfon omon chiqdi?
«O'zbekkonsert» xonandalarning Youtube’dagi bachkana kliplarini oldirmoqda
Qozog‘iston mobil internet tezligi bo‘yicha AQShdan o‘zib ketdi
Jek Ma: 30 yildan so‘ng odamlar kuniga 4 soatdan ishlaydi
Ronaldu qaysi jamoaga o'tmoqchi ekanini ma`lum qildi
Uzoq yillik tanaffusdan so‘ng Obid Asomov televideniyeda efirga chiqadi
Nima uchun ishdagi jismoniy harakatlar sport mashg‘ulotlarining o‘rnini bosa olmaydi?
Og‘izdagi sarimsoq hidini qanday yo‘qotish mumkin?
Poliz zararkunandalaridan qanday saqlanish kerak? 3 ta sinalgan usul
Vazelinning siz bilmagan xususiyatlari
Iqlimshunoslar: insoniyat halokatli darajadagi issiq ob-havo bilan to'qnashadi
20 iyun O'zbekistonda havo harorati yuqori bo'ladi
Sardor Rahimxondan super xit premyera - "Onam"
Leonardo Di Kaprio "Oskar"dan voz kechdi
Kvartirani ta’mirlatishda aldanib qolmaslik uchun besh maslahat
«Real» Ronalduning narxini ma`lum qildi
Yuksak aql-idrokning kutilmagan 3 belgisi
Ruslan Sharipov san’atga qaytayotganini ma’lum qildi
Aktyor Yigitali Mamajonovning fotihasi bo‘lib o‘tdi
DTM jadvali e’lon qilindi: kvotalar va abituriyentlar soni
GM Uzbekistan ikki yangi modeldagi avtomobilni ishlab chiqarishni o'zlashtiradi
Ronaldu «Real»dan ketmoqchi, Peres bundan xabardor
Mukammal selfi olib, ko‘p “layk” to‘plash borasida 8 maslahat
Kredit bo‘yicha qarzlardan qutulishning 3 uslubi
Yevroittifoq hududida rouming uchun to‘lov bekor qilindi
Qatar banklarida dollarlar tugadi
Shavkat Mirziyoyev tajriba sifatida 11 yillik ta’limni qayta tiklash zarurligini ta’kidladi
"ZAGS" dalolatnomasisiz nikoh o'qigan har qanday mulla jinoiy jazoga tortiladi
Abiturientlar, Qabul komissiyasiga topshiriladigan hujjatlar bilan tanishing
Tadqiqotchilar dunyoning sakkizinchi mo'`jizasi joyini aniqlashdi