Zamonaviy etikaning 20 qoidasi bilan tanishing

Хушмуомалалик инсоннинг ўзига хос сифатларидан биридир. Киришувчанлик, атрофдагиларни ҳурмат қилиш ва келиша олиш каби сифатлар кўпчилик кишиларда топилмайдиган муҳим фазилатлардандир. Бироқ этикет деган тушунча ҳам бор. Хўш, уларнинг фарқи нимада?

Этикет – биринчидан маълум бир доираларда ўзини қандай тутиш қоидаларини олиб келувчи кенг тушунчадир. Илгарилари юқори тоифалиларнинг тантанали йиғинларда меҳмонларга суҳбатлашиш қоидалари ёзилган карточкалар тарқатилган. Хусусан, "этикет” сўзи ҳам мана шу карточкалар ("этикетка”) сабабли пайдо бўлган. 

Бугунги кунда этикет маълум бир қатламга тегишли ўзини тутиш тилига айланиб қолди. Бироқ, ҳаммамизга аёнки, ҳозирда баъзан "шаҳзода” ўзини номуносиб тутиши ёки аксинча уйсиз дайди ўзини худди қироллик авлодидай тутиш ҳолатлари кузатилади.

Келинг, биз сиз билан замонавий этикетнинг 20 қоидасини кўриб чиқамиз.

1. Оқсуяклар суҳбатида ман қилинган 4 нарса: сиёсат, саломатлик, дин ва пул.

Агар сиз  "Оҳ, қандай чиройли кўйлак! Неча пулга олдингиз?”, деган ноўрин саволни эшитиб қолсангиз, ўзингизни йўқотиб қўйманг. Дарҳол, "Бу кутилмаган совға”, деб жавоб қайтаринг ва мавзуни ўзгартиринг. Агар ҳамсуҳбатингиз билишни жуда хоҳлаётган бўлса, нозиклик билан "Бу ҳақида суҳбатлашишни истамасдим”, деб тушунтиринг.

2. Халқаро протаколга кўра, энг кўп безак миқдори заргарлик тугмалари билан биргаликда 13 та предметдан ошмаслиги керак. 

Қўлқоп устидан узук тақилмайди, лекин билакузукларни тақиш мумкин. Кечки ва тунги базмлар учун кундузгига қараганда кўпроқ қимматбаҳо зеб-зийнатлар мос тушади. Илгарилари олмослар кечки базмларда турмушга чиққан аёллар томонидан фойдаланилса, ҳозирда кундузи ҳам тақилмоқда. Турмуш қурмаган қиз учун 0,25 каратли олмослар мос, деб белгиланган.

3. Меҳмонга қўнғироқ қилмасдан бориш яхши эмас.

Агар меҳмон сизникига қўнғироқ қилмай келдими, унда сиз унинг олдида истаган кийимингизда ўтиришингиз мумкин. Бир машҳур инглиз хоними айтилмай келган меҳмонлар олдига чиройли қалпоғини, туфлисини кийиб, зонтик олиб чиқишини, агар ёқимли меҳмон бўлса, хурсанд бўлиб "О, қандай яхши, ҳозиргина кўчадан келувдим”, деб уларни очиқ чеҳра билан кутиб олар ёки аксинча бўлса, "Афсус, кетмоқчи бўлиб турувдим”, дейишини сўзлаб берган эди.

4. Соябонингизни офисда ёки меҳмонда ҳеч қачон очиқ ҳолда қуритманг.

Уни шунчаки йиғиб, осиб қўйинг ёки буюмлар учун махсус столда қолдиринг. Умуман олганда соябонни уйда ҳам бундай қуритманг, чунки мато тортилиб, "шатер” таранглигини йўқотади.

5. Целлофан пакетларни ёки бутикдан олинган бренд пакетларни сумка сифатида кўтарманг.

Уларнинг бутикдан келиши билан қадри қолмайди. Бренд пакетини кўтаришда давом этиш яхши сифат эмас!

6. Сумкани ўтирғичингизга ёки тиззангизга қўйиш ярамайди.

Кичик сумка-клачларни столга қўйса бўлади, лекин катта сумкаларни полга қўйиш ёки ўтирғич қўлига осиб қўйиш керак. Портфель бўлса шунчаки полга қўйилади.

7. Эркаклар аёллар сумкасини кўтармайди.

Бу аёллатнинг ўз шахсий ишлари учун лозим бўлган ёрдамчи предметидир. Бундан ташқари эркаклар аёллар устки кийимини ҳам фақатгина шкафга осиб қўйиш учун олиб туради. 

8. Аёллар бино ичида шляпа ёки қўлқопларини ечмай ўтиришлари мумкин, аммо қалин бош кийимлари ва қўлқоплар бундан мустасно.

9. Агар аёл киши расмий ҳамкорини ресторанга таклиф қилса, бу вазиятда сарфларни ҳам у тўлайди. Бироқ икки киши ўзаро келишиб борилган бўлса, ҳар ким ўзига тўлайди. Бунда агар эркак буюртмага ўзи тўлашни таклиф қилса, аёл уни қабул қилиши мумкин. 

10. Лифтга биринчи эркаклар киради, бироқ чиқишда эшикка ким яқин турган бўлса ўша чиқади.

11. Ҳайдовчи орқасидаги жой автомобилда энг қулай жой деб белгиланган.

Шунинг учун у ерда аёл киши ўтиради, эркак бўлса унинг ёнида ўтиради. Чиқишда аёлга қўл узатиб, эшикни ушлаб туради. Агар эркак киши рулда бўлган вазиятларда ҳам аёл унинг ортида ўтириши маъқул топилган. Умуман олганда аёл қайси жойда ўтирмасин, эркак киши унга машинадан тушишда кўмаклашиши керак. Бугунги кунда расмий этикетда бу қоида тез-тез бузиб турилади, эркаклар "бизнесда аёл эркак деган гап йўқ”, дея таъкидлашади.

12. Концерт залларида, кино ва театрларда одамлар олдидан ўтар экансиз уларга ортингизни қилмай, юз томонингиз билан ўтинг.

Қоидага кўра биринчи эркаклар йўл бошлайди.

13. Ўзи йўқ одамлар ҳақида гапирсангиз, ғийбат қилаётган бўласиз. Бу эса таъқиқланади.

Шунингдек, яқинлар тўғрисида ёмон гапириш, жумладан, эрингиз ва қариндошларингизни муҳокама қилиш мақсадга мувофиқ эмас. Агар эрингиз жуда ёмон бўлса, нега у билан ажрашмаяпсиз? Бундан ташқари, ватанингиз ҳақида ҳам ёмон гапириш одобдан эмас. 

14. Ҳар қандай 12 ёшга етга инсон "сиз” мурожаатига лойиқ.

Қўл остида ишлайдиганларга, официант ёки ҳайдовчиларга қўпол муносабатларни кўп эшитиб турамиз. Ҳатто ишхонада сизга жуда яқин кишини ҳамманинг олдида "сиз”ланг, ёлғиз қолганларингизда яна "сен” деб мурожаат қилиш мумкин. Суҳбатдоҳингиз сизга "сен” деб мурожаат қилаётган бўлса, қандай қилиб жавоб қайтариш керак? Биринчи "Кечирасиз, сиз ҳозир менга гапирдингизми?” деб вазиятга аниқлик киритинг. Елкаларингизни қисиб, "Кечирасиз-у, лекин биз ҳали "сен”лашга ўтмагандигу.” Дейишингиз ҳам вазиятни тўғирлаши мумкин.

15. Болаларингиз алоҳида хонада яшай бошлагандан, уларнинг хонасига тақиллатиб киришни одат қилинг. 

Шунда улар ҳам худди сиздай қилади. Ётоқхонангизга киришдан олдин албатта рухсат сўрашади.

16. Диета сақлаётганингизни ҳаммага билдириш уят саналади.

Шу сабабни деб меҳмондўст беканинг ширин овқатларини рад этиш ҳам ярамайди. Диета сизнинг соғлигингиз ёмонлиги учун тутган бўлсангиз ҳам ҳамманинг эътиборини шунга қаратмасликка ҳаракат қилинг. Беканинг пазандаликка уста эканлигини айтинг. Ичимликларда ҳам ўзингизни вазмин тутиб, сизга бир бакал оқ қуруқ вино бўлишини айтинг ва одоб юзасидан лабингизни тегизиб қўйинг.

17. Тартибли уй кийими – шим, юбка, свитер ва бошқа нарсалар ҳамма-ҳаммаси тоза ва тартибли кўринишда бўлсин.

Ўзингизга қулай ва ярашиб турадиган кийим танланг. Тунги кийим, халат ёки ёқимли пижамалар эрталабки ва кечқурунги вақт учун.

18. Кастюм ёки пиджакнинг пастки тугмаларини очиб қўйиш ҳам замонавий этикет қоидаларига зид.

Бу қоиданинг пайдо бўлиша ҳақида бир нечта тахминий фикрлар бор. Америка вариантида бу сифат ковбойлар одати сифатида қаралади. Агар тугмалар ечилган бўлса, милтиқ тезроқ қўлга олинган. Инглизлар бўлса, бу қоидани чиройли, мослаб кийиниш билимдони бўлган британ монархи Эдуард ВИИ киритган дейишади. Баъзилар бўлса,  Эдуард ВИИ пастки тугмаларни қорнини тортиб туриш мақсадида ҳамиша тақиб қўйган дейишади. Бироқ суратлар монархнинг бу ишга ҳатто йигит чоғида ҳам алоҳида аҳамият қаратганини кўрсатади. Ва сўнгги тахмин эски совет даври этикет қоидалари билан боғлиқ. Одамлар пиджакнинг пастки тугмасини ўтирган пайтда пиджакнинг орқа томони ғижим бўлиб кетмаслиги учун ечилмаган.

19. Меҳмонга борганда ёки жамоат жойларида мобил телефонингизни стол устига қўйманг.

Бундай қилиб телефоннинг ҳаётингизда муҳим рол ўйнашини билдириб қўйишингиз ва атрофдагилар сиз учун унчалик қизиқ эмаслигини англатгандай бўласиз. Сиз ўзингиз билмаган ҳолга суҳбатдан узилиб, фейсбук янгиликлар лентасини кўришга ёки қўнғироқларга жавоб беришга чалғийсиз.Manba: xabardor.uz


Комментарии (5) | Добавить: 13.04.2015
5. goal1234 (18.04.2015 16:36)
Яши булади
4. Brave3414 (14.04.2015 13:32)
Ma'lumotlar yaxshi, lekin ba'zi bir odamlar buni tushunmaydi. Shaxsan man o'z ko'zim bn ko'rib, kuzatib insonlarni qandayligini bilib olaman.
3. Donerchiman (13.04.2015 17:01)
Bu ingilizlar hayotidan olinganga õxwayapti
2. Rezor107 (13.04.2015 12:12)
Inson o'z asli kabi koringani maqul
1. Shaxboz_95 (13.04.2015 12:12)
Hammasini o'qigim kelmadi,lekin yaxshi
Faqat ro'yhatdan o'tgan foydalanuvchilar izoh qoldirishi mumkin. Marhamat ro'yhatdan o'ting!
[ Регистрация | Kirish ]
MP3 va KLIP Izlash

«Новости»

Apple rasmiy servislarda ta`mirlanmagan smartfonlarni bloklamoqchi
Qozog‘iston kartoshkasi qimmatlab, O‘zbekistonga olib chiqib ketilmoqda. O‘zbekistondagi talab Qozog‘iston kartoshka bozoriga qanday ta’sir
Putin dunyodagi geosiyosiy vaziyatga izoh berdi
Toshkentda yangi haydovchilik guvohnomalarining berilishi 20-oktabrdan boshlanadi
Toshkent, Sirdaryo, Jizzaxda terimchilar bir kilogramm paxta uchun 800 so‘mdan, qolgan hududlarda 700 so‘mdan haq olishni boshladi
Kreml: Putin o'z nomzodini qo'yishi haqida hozircha indamadi
Ishda unumli tanaffuslar tashkil qilishning 5 usuli
Go'sht va baliq narxlari oshmasligi uchun qaror qabul qilindi
O'zbekiston razvedkasi Britaniyadagi musobaqada g'olib bo'ldi
Ko‘proq narsaga ulgurish va kamroq charchashning 5 yo‘li
UZ ma’muriyati Osiyo-Tinch okeani yuqori daraja domenlari assotsiatsiyasiga a’zo bo‘lib kirdi
Buxoroda “balo-qazolardan xalos etish” evaziga 5 ming dollar olgan folbin qo‘lga olindi
MRB Lulu laqabli itni portlovchi moddalarni qidirishni istamagani uchun ishdan bo‘shatib yubordi
Koreyalik mutaxassislar Toshkent aeroportini yaxshilashga yordam beradi
Dunyoda har kuni 5 yoshgacha bo'lgan 15 ming bola hayotdan ko'z yumadi
20 oktabr kuni O'zbekistonda kutilayotgan ob-havo ma`lumoti
Sochi yaqinida o'zbekistonlik xavfli jinoyatchi ushlandi
Odil Ahmedov Osiyo chempionlari ligasi finalida o'ynamaydi
Muhammad payg‘ambar (s.a.v.) sevgan 10 ta oziq-ovqat
Shohruhxon va Asal Shodiyevadan yangi fotosessiya
Apple’ning yangi egiluvchan smartfoni haqida batafsil ma’lumotlar paydo bo‘ldi
Moskva sudi Telegram’ni FXX talabini bajarmagani uchun 14 ming dollar jarimaga tortdi
Ramzan Qodirov shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlari​ning qabrini ziyorat qildi
Qirg'izistonning yangi prezidenti Sooronboy Jeenbekov, uning oilasi va qarindoshlari haqida nimalar ma`lum?
Qanday qilib uyqudan yaxshi kayfiyat bilan uyg‘onish mumkin?
Qualcomm Xitoyda iPhone ishlab chiqarishni taqiqlashni talab qildi
Alisher Usmonov o'z samolyotini O'zbekiston prezidentiga ijaraga bergan
Mirziyoyev elektr energiyasi va tabiiy gaz bo'yicha yig'ilish o'tkazdi
BMT: dunyoda 815 mln odam och qolmoqda
Shakardan voz kechishning 3 usuli